• موزه ها یادگار گنج های فراموش شده
بمناسبت روز جهانی موزه/

موزه ها یادگار گنج های فراموش شده

اخبار ایلک -  گسترش موزه های دنیا وهمكاری همه جانبه علمی وفرهنگی بین آنها، در جهت دستیابی به اهداف فرهنگی ازطریق هماهنگ ساختن اقدامات بین المللی زمانی مؤثر است كه دارای خطوط اساسی همكاری مشترك و دو جانبه بین مردم و موزه ها در سطح جهانی باشد. بر اساس همین عقیده، در قطعنامه شماره پنج دوازدهمین مجمع عمومی كمیته بین المللی موزه ها ایكوم ( ICOM ) كه در 18 می 1977 میلادی در مسكو برپاشد، روز 18 می برابر با 28 اردیبهشت به عنوان(( روز جهانی موزه ها )) اعلام شد و از آن سال در روز یاد شده درهمه كشورهای عضو ، مراسمی به  مورد اجرا گذاشته می شود.  در کشور ما نیز در روز  28 اردیبهشت بمناسبت روز جهانی موزه و آغاز هفته میراث فرهنگی ، برنامه هایی متنوعی اجرا می گردد .

ريشه‌ واژه موزه از لغت يونانى«موزين» ‌(Mousein) به معناى مقر زندگى «موز»‌  (Mouse) الهه‌ هنر وصنايع در اساطير يونان باستان اقتباس شده است و در زبان انگليسى تلفظ ميوزيم ( Museu) ودرزبان فرانسه موزه(Musee) رابه خود گرفته است. درحوالی دهه 1290 ﻫ .ق تلفظ فرانسه‌(( موزه))به زبان فارسى نیزراه يافت.

ایکوم، شوراى بين‌المللى وابسته به سازمان فرهنگى،علمى و تربيتى سازمان ملل متحد (( يونسكو))در بند های3 و 4 اساسنامه خود كه جامع‌ترين تعريف از موزه است ، چنين مى‌گويد:

 (( موزه موسسه‌اى است دائمى و بدون هدف مادى كه درهاى آن به روى همگان گشوده است و در خدمت جامعه و پيشرفت آن فعاليت مى‌كند. هدف موزه‌ها تحقيق درآثار و شواهد برجاى مانده انسان و محيط زيست او، گردآورى، حفظ و  بهره‌ورى معنوى و ايجاد ارتباط بين اين آثار، به ويژه به نمايش گذاردن  آنها به منظور بررسى و بهره‌ورى معنوى است))

تشکیل اولین موزه در ایران به حدود 150 سال قبل مربوط می شود . ناصرالدین شاه قاجار در سال 1290 ه.ق  و پس از  اولین سفرخویش به اروپا ، برای نخستین بار به ایجاد یک موزه خصوصی در محل ارگ سلطنتی ( مجموعه تاریخی و فرهنگی کاخ گلستان) اقدام نمود، در سال 1295 ه.ش موزه ملی یا موزه معارف در شمال مدرسه دارالفنون واقع در ضلع غربی خیابان ناصر خسرو تهران تاسیس گردید و چندی بعد این مجموعه به عمارت مسعودیه انتقال یافت ،در سال 1313 عملیات احداث ساختمان موزه ملی ایران در بخشی از اراضی میدان مشق تهران بر اساس طرح باستان شناس معروف فرانسوی، آندره گدار و توسط حاج عباسعلی معمار و استاد مراد تبریزی آغاز گردید و نهایتا در سال 1316  موزه ملی ایران  افتتاح گردید.

نمایشگاه ترتیب یافته از سکه های تاریخی تبریز را می توان اولین گام در ایجاد موزه در تبریز دانست این نمایشگاه که از سکه های مکشوفه شهرتبریز ترتیب یافته بود در خلال سالهای 1306 و 1307 در محل کتابخانه تربیت تبریز برگزارشد . 20سال پس از برگزاری این نمایشگاه ، در تیرماه سال 1328 موزه دانشگاه ادبیات دانشگاه تبریز تشکیل و افتتاح گردید، این موزه با اینکه در زمان گشایش با نام موزه آذربایجان افتتاح گردید، این مجموعه ارزشمند مجموعه ای جداگانه بوده و ارتباطی به موزه آذربایجان فعلی ندارد لیکن نخستین موزه تبریز و اولین موزه دانشگاهی ایران محسوب می شود.

اولین اقدام در راستای شکل گیری موزه آذربایجان با دریافت 202 قطعه آثار تاریخی از موزه ایران باستان و نمایش آنها در تالار فوقانی کتابخانه ملی تبریز در مرداد ماه سال 1336 صورت گرفت . پس از دریافت بخش دیگری از آثار تاریخی از هیات های باستانشناسی از اقصی نقاط کشور و نیز هدایایی از طبقات مختلف مردم تبریز، در فروردین ماه سال 1338 موزه آذربایجان در محل هنرستان دختران تبریز رسما افتتاح گردید، همزمان و در راستای ایجاد ساختمانی مناسب برای موزه، قطعه زمینی در ضلع غربی مسجد کبود تبریز در نظرگرفته شد و ساختمان موزه بر اساس نقشه تنظیمی باستانشاس فرانسوی، آندره گدار و ترسیم اسماعیل دیباج احداث ودر نهایت  موزه آذربایجان به سال 13441 در محل فعلی خود افتتاح گردید.

 موزه آذربایجان از جمله مهمترین موزه های ایران است که در آن آثار مربوط به هزاره های پیشین تا دوره اسلامی به معرض نمایش در آمده است. این موزه ، بلحاظ قدمت و غنای آثار موجود در آن یکی از مهمترین موزه های کشور محسوب می شود که بیش از نیم قرن سابقه دارد، این موزه در کنار اهمیت علمی- پژوهشی برای محققان و پژوهشگران، همواره مورد توجه گردشگران داخلی و خارجی بوده وهمه ساله پذیرای جمع کثیری از علاقمندان است. همچنین موزه آذربایجان بعنوان موزه ((مادر)) دراستان مطرح است چرا که با تامین اموال فرهنگی مورد نیاز نقش مهمی درشکل گیری سایرموزه های استان داشته است .ساختمان موزه از بخشهای مختلف از جمله چهار تالار نمایش اشیاء تاریخی ، بخشهای اداری و فنی(آزمایشگاه و مخازن ) و کتابخانه تخصصی تشکیل یافته است و اینک موزه آذربایجان با گذشت بیش از 6 دهه  از تاسیس آن همچنان بعنوان یکی از مهمترین موزه های کشور و یکی از جاذبه های گردشگری استان آذربایجان شرقی مطرح است، هم اینک 12 موزه تحت پوشش و 3 موزه مشارکتی و 1 موزه خصوصی در استان و یک موزه دانشگاهی با کسب مجوز از سازمان میراث فرهنگی – صنایع دستی و گردشگری کشور در استان فعالیت می نمایند و تقریبا به همین تعداد مجموعه هایی هستند که تحت عنوان موزه توسط سایر دستگاه ها ایجاد شده اند و امید است دستگاههای مسئول آنها بلحاظ قانونی و نیز هدفمندی و استانداردسازی مجموعه های خود سریعا نسبت به کسب مجوزهای لازم اقدام نمایند .

مهدی بزاز دستفروش

رئیس امور موزه های استان و عضو کمیته ملی موزه های ایران( ICOM )

انتهای پیام/

با کانال تلگرامی اخبار ایلک همراه شوید

farhangi
farhangi

نظرات
  • نظری ثبت نشده است !
ثبت دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.