• فریادمان را نشنیدید، سوختیم و جزغاله شدیم

فریادمان را نشنیدید، سوختیم و جزغاله شدیم

اخبار ایلک - عدم مدیریت صحیح و عدم آموزش همگانی و نبود فرهنگ‌ و اطلاعات لازم زیست محیطی عوامل اساسی تخریب خسران وارده به جنگل‌های ارسباران هستند. 

به گزارش اخبار ایلک از  خبرگزاری فارس، اهمیت جنگل‌های ارسباران و گونه‌های کمیاب جنگلی به خصوص گیاهان نایاب دارویی منطقه برای اهل فنّ و عموم مردم و آذربایجانی‌های علاقه‌مند به طبیعت پوشیده نیست، افسوس که بی‌توجهی و غفلت‌های جبران‌ناپذیر را همیشه مرتکب و بعداً پشیمان و فراافکنی را پیشه خود ساخته‌ایم.

 " احساس سوختن به تماشا نمی‌شود آتش بگیر تا بدانی چه می‌کشم " دو سال قبل مقاله‌ای تحت عنوان پژواک فریاد جنگل‌های ارسباران تقدیم هموطنان عزیز کردم و گاهی که لازم بود عوامل تخریب و علل غفلت‌ها و بی‌مهری‌های موجود را در این مورد و دیار بی‌نهایت زیبا و بی‌نظیر ارسباران را  تشریح و از مسوولان ذیربط اقدامات عملی و عاجلاً را درخواست کردم اما دریغ از یک جواب و اقدام موثر و کارساز .

مقوله گردشگری و بوم‌گردی امروزه نقل محافل و مجالس عمومی و جلسات و کمیسیون‌های مسوولان است. حمد و سپاس خدا را که بعد از 40 سال انگار مسوولان سیاسی و اقتصادی مفهوم و مصداق صنعت توریسم را به عنوان عامل موثر در توسعه اقتصادی و تعامل اجتماعی پذیرفته‌اند و بناچار یقین حاصل کردند که امروز که جهان مدرن و صنعتی پروسه و پروژه توریسم در رشد اقتصادی کشورها به زودی در ردیف اول عامل توسعه قرار می‌گیرد و بعد از نفت و معادن زیرزمینی چرخ اقتصاد جهان بدان وابسته خواهد شد.

 فرانسه اولین کشور نمونه و بارز جهانی در جلب و جذب توریسم است و با پذیرش بیش از 60 میلیون نفر در سال که ادّعا دارند تا سال 2020 به یکصد میلیون خواهند رسانید. اگر به فرض هر نفر 50ه هزار یورو در این سفرهای چند روزه خرج نمایند در کل جمع مبلغ دریافتی ( 000/000/000/000/5 = یورو 000/50 × 000/000/100) معادل 5 هزار میلیارد یورو درآمد سالانه فقط از توریسم درآمد خواهند داشت، می‌دانید نتیجه این درآمد چه می‌تواند باشد برای اهل فن کاملا معلوم و قابل تفسیر است.

کشور عزیزمان ایران طبق برآورد و نظر کارشناسان از لحاظ عوام جلب و جذب توریست پنجمین کشور دنیاست آیا می‌شود ما نیز از این امکان بهره‌ای برده باشیم؟ چرا که نه. البته میسر است در صورتی که مدیریت صحیح و مطلع از علم و صنعت توریسم مسوولیت این کار عظیم اقتصادی اجتماعی را عهده‌دار و قبل از هر چیز باید زیرساخت‌های لازم و کافی برای این پروسه پردرآمد را به صورت جدّی و عملی فراهم سازد که البته بحث در این مورد خاص خارج از موضوع ما و احتیاج به مقالات متعددی است که بارها نوشته‌اند و می‌شود نوشت و به جزئیات آن پرداخت.

هم اکنون اکثر توریست‌های کشور  یا زوّار معصومین(ع) و امام‌زاده‌ها و یا تعداد کمی اهل تحقیق و تاریخ جهت آموزش و بازدید از آثار باستانی به کشور می‌آیند و تعدادی نیز جهت معالجات پزشکی از کشورهای همجوار آن هم به علت توانایی پزشکان و جراحان و ارزانی معالجات به ایران سفر می‌کنند.

 حال برگردیم و گریه کنیم به مصیبت‌های وارد شده به  جنگل‌های ارسباران در این چند سال اخیر، مدت 5 و 6 سالی است به علت فراهم شدن شرایط ایاب و ذهاب مردم به وسیله ماشین به اکثر نقاط جنگلی منطقه خسارت عمده و عدید‌ه‌ای توسط عوامل انسانی به این طبیعت منحصر به فرد خدادادی وارد شده است که بعضی از آنها غیرقابل جبران و غیرقابل بخشش است.

 

عدم مدیریت صحیح و عدم آموزش همگانی و نبود فرهنگ‌ و اطلاعات لازم زیست محیطی عوامل اساسی این تخریب و این خسرانند. رادیو و تلویزیون می توانست نقش اساسی در آموزش و فرهنگ‌سازی برای جلوگیری از خسارات‌های عمده را داشته باشد که به نظر می‌رسد برنامه مفید و سازنده‌ای نداشته‌اند یا برایشان مسئله اهمیتی ندارد و یا امکانات تهیه و تولید برنامه را نداشته‌اند در صورتی که هزینه‌های خسارت وارد شده به جنگل و محیط زیست هزاران برابر بیشتر از هزینه تهیه و پخش برنامه تلویزیونی و رادیویی است.

آموزش و توجیه و تفسیر مراقبت از سرمایه ملی وظیفه همه ارکان‌های دولتی و کل ملت ایران است، انتظار می‌رفت حداقل هر هفته یک بار به وسیله تلویزیون که امروزه مدرس و معلم خانگی همگانی است منافع و اهمیت جنگل و مرتع و آب و گیاهان دارویی برای مردم تشریع و راه‌های جلوگیری از صدمات و خسارات عمومی انسانی را گوشزد می‌کردند.

 در 2 سال گذشته بارها به مناسبت ارتباط نزدیکی که با عزیزان جناب دکتر قمی (این سید نجیب و متعهد) قائم مقام سازمان محیط زیست استان و جناب آقای مهردادی مشاور حقوقی منابع طبیعی استان دارم خسارت‌های وارده را به ایشان تشریح و توضیح داده و باخبر ساختم و فیلم‌ها و عکس‌های تهیه شده را ارسال نمودم اما به دلیل کمبود امکانات به خصوص کمبود نیروی انسانی نتوانسته‌اند عملاً اقدام شایسته و مفیدی انجام دهند.

 اجاق‌های دایر شده در اکثر اتراق‌ها و نقاط متعدد جنگل به علاوه زباله‌های نایلونی و پسماندهای غذایی گندیده جنگل را به آشغال‌دانی تبدیل کرده که دل هر بیننده‌ای را به درد می‌آورد و به یقین اگر این چنین بی‌مهری و بی‌توجهی ادامه داشته باشد بعد از چند سال یا جنگلی باقی نمی‌ماند و یا اگر ماند دیگر دیدنی نخواهد بود.

 

 در تابستان امسال فقط در محدوده ملکی روستای وایقان مقدس روبه روی آینالو نزدیک 3.1 جنگل‌های موجود در آتش سوخت و به تلی از ذغال و خاکستر تبدیل شد. درختان گردوی 100 ساله، زغال‌اخته و انواع بلوط و اولاس و ون و گونه‌های گیاهی که ممکن است دیگر نرویند از میان رفت و به دلیل نبود امکانات اطفای حریق و آتش‌سوزی جنگل‌ها؛ ماموران محیط زیست و منابع طبیعی و نیروی انتظامی با حسرت و دل سوزی تمام روزها و شب‌ها در منطقه اسیر و سرگردان فقط تماشاگر صحنه دلخراش آتش‌سوزی بودند و عملاً هیچ کاری نمی‌توانستند بکنند.

مسلماً بدون تجهیزات هیچ‌کس قادر به نزدیک شدن به این شعله‌های سرکش نبود و تازه باید شکرگو باشیم که عزیزان و مأموران دچار سوختگی نشده و یا جان خود را از دست ندادند.

حالا سوال اینجاست مگر این منطقه در محدوده مناطق حفاظت شده نیست؛ مگر این منطقه پناهنگاه گونه‌های کمیاب نمی‌باشد. مگر قوانین و مقررات مراقبت و حفاظت پناهگاه‌های حفاظت شده با سایر مناطق عادی فرقی ندارد؟

مگر وسعت کل این منطقه حدفاصل (رودخانه کلیبر چای و رودخانه الغنا) بیش از 30×30 کیلومتر می‌باشد؟ چطور ادارات و مسوولان ذیربط با اطلاع از اینکه این نقطه به دلیل زیبایی خاص و آب و هوای خوبی که دارد مطمع نظر گردشگران و بوم‌گردان هست و هر هفته به طور متوسط نزدیک 10 هزار نفر وارد این منطقه می‌شوند و در این جنگل‌ها اتراق می‌کنند چرا نباید قبل از وقوع حادثه حداقل برای ایام تابستان؛ فکری اساسی جهت نظارت و مراقبت از این منقطه خاص و پناهگاه ملی کرد؟

آیا واقعاً کاری نمی‌شود کرد یا مسوولان غافلند و توجهی به مسوولیت خود ندارند. چرا مسوولان محیط زیست و منابع طبیعی و برنامه‌سازان تلویزیون بعد از آتش‌سوزی از خسارت‌های وارده فیلم مستند و عکس‌های مفیدی تهیه نکرداند تا حداقل در مواقع بررسی و تحلیل مورد استفاده قرار گیرد و برای نسل‌های آینده سند زنده‌ای از غفلت‌های ما باشد؟

آتش‌سوزی در جنگل ناشی از عوامل متعددی است که لابد کارشناسان مربوطه از آنها مطلع هستند از تشعشات خورشیدی بر شبنم‌ها گرفته تا برخورد سنگ‌های حاوی فلزات موقع ریزش از کوه‌ها و یا عوامل انسانی که به غفلت و یا به عمد با روشن کردن آتش در مناطق جنگلی حادثه رخ می‌دهد.

اما تابستان امسال آتش‌سوزی‌های نقاط خاصی از این منطقه باید دقیقاً مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد چرا که اظهارات مسوولان مربوطه نگران کننده است که گویا عمدی در کار بوده و عواملی دست به این جنایت و خیانت علیه سرمایه ملی زده‌اند.

اگرچه خیلی بعید به نظر می‌رسد اما اگر واقعاً این چنین است چرا نباید عوامل این خیانت ملی شناسایی و به سزای عمل خود برسند که البته حکم آن معلوم است و تا اعدام پُست دارند زیرا که خیانت به ثروت ملی و امنیت ملی است.

 به نظرم غفلت در این مرحله اصلا جایز نیست و اگر چنین است بهتر خواهد بود مسوولان محیط زیست و منابع طبیعی به صورت کتبی و جدی از فرمانداران و بخشداران و مسوولان امنیتی و نیروی انتظامی منطقه بخواهند تا عوامل این ضایعه ملی را شناسایی و به دست قانون بسپارند تا برای دیگران آئینه عبرت باشد.

 

 قابل توجه اینکه این منطقه کلاً نوار مرزی است و باید از حساسیت خاصی برخوردار باشد زیرا هرگونه نفوذ عوامل خارجی نیز دور از ذهن نمی‌باشد. البته امسال بهار به علت بارندگی‌های زیاد رویش علف در صحرا و جنگل بیشتر از حد معمول بوده، چون تابستان خشکسالی شد کلیه علف موجود خشک و چون مزرعه گندم با کوچکترین جرقه‌ای می‌توانست آتش‌سوزی رخ داده و قابل کنترل نباشد.

گاهی عنوان شده و شنیده می‌شود که رفتارهای خشک و مقررات سخت و قانونی مأموران؛ مردم جنگل‌نشین را بدبین کرده و بعضی‌ها با فکر و ایده غلط مقابله به مثل مرتکب این خسارت‌ها می‌شوند که بنده به عنوان یک بومی و آشنا به مسائل منطقه کاملاً این نظریه را ردّ می‌کنم زیرا این مردم از زمان حکومت گذشته با مأموران و جنگل‌بانان نهایت همکاری را داشته‌اند و هرگز به چنین کاری دست نمی‌زنند اگرچه غفلت یک چوپان و یا بچه‌های کوچک جنگل‌نشینان هم می‌تواند در اثر ندانم‌کاری و غفلت باعث آتش‌سوزی شود آن هم به ندرت.

 همان طوری که اطلاع دارید منطقه حفاظت شده و پناهگاه کلیبر حدفاصل رودخانه کلیبر و رودخانه الغنا با رأس مثلثی قلّه توپخانه مازگر می‌باشد یعنی محدوده‌ای مابین این رودخانه و رود ارس و روستای خریل تا کرّانلود از آنجا تا جانانلو و از جانانلو تا کلیبر واقع شده است و گلوگاه‌های عبوری بر این منطقه از کناره رود ارس عبارتند از: سه راهی حیدرکانلو، طوعلی، ستن، عاشقلو، کرّانلو و از طرف شهرهای سه راهی پیغام به محمودآباد، کلیبر به آینالو، ورزقان به محمودآباد ، ورزقان به کرّانلو و کلاله) که کنترل این چهار پنج گلوگاه عبوری گردشگر آن هم برای ماه‌های تابستان و پاییز چندان کار سخت و مشکلی که غیرممکن باشد، نیست در صورتی که اهمیت جنگل و پناهنگاه و نگهداری گونه‌های کمیاب گیاهان دارویی خیلی ذی‌قیمت‌تر از آن است که غفلت جایز باشد و اینقدر بی‌برنامه باشیم.

بنده به عنوان یک بومی مطلع و علاقه‌مند به زادگاه و وطن خویش پیشنهاد می‌کنم جناب آقای استاندار با توجه به مسوولیتی که دارند با تشکیل جلسه‌ای متشکل از کلیه مسوولان ذیربط و مسوولان مربوطه و تامین امکانات اولیه و بودجه مورد نیاز سال آینده کنترل و مدیریت جدی منطقه را از آن عزیزان طلب کنند، یقین دارم که 90درصد مسأئل حل خواهد شد و معایب و نواقص کار معلوم و نتایج در برنامه‌سازی آتی راهگشا خواهند بود.

برای تحت کنترل گرفتن کل منطقه حفاظت شده کافی است فقط در بالای قله توپخانه مازگیر با ایجاد یک (دکل) قرارگاهی ایجاد کنند و روزانه به وسیله دو نفر از محیط‌بانان با دوربین‌های مجهز مثل عقاب از بالا هر چیز را نظاره کنند و امروز به وسیله پهپادهای عکسبرداری می‌شود هر لحظه که لازم باشد از این نقطه محدود 30×30 کیلومتر مربع سند و مدرک تهیه کرد.

کافی است از نیروهای مردمی بومی هم استفاده کنیم و تعدادی از جوانان علاقه‌مند در این ایام گردشگری، ماه‌های تابستان و پاییز به صورت گشت در منطقه حضور داشته باشند اگر 5 اکیپ در کل منطقه مستقر باشند و با بی‌سیم و تلفن همراه و دوربین مجهز باشند و با قرارگاه توپخانه همکاری کنند هر لحظه هر اتفاقی در این منطقه بیفتند باخبر و عوامل مخرب را می‌توانند دستگیرکنند.

 

چقدر زیبا و کارساز خواهد بود در هر گلوگاه ورودی و خروجی‌های این منطقه جوانانی مستقر باشند و از هر گردشگر و بوم‌گردی در قبال حدود قبض 50 هزار تومان بگیرند که از این راه هزینه‌های طرح شده هم تقریباً تأمین می‌شود.

اما مشروط بر اینکه در مقابل ضمن خوش‌آمدگویی یک بسته محترمانه پکیج حاوی یک برگ بروشور تشریح کننده چگونگی بیتوته در جنگل و رفتار با مسائل محیط زیستی که در آن کاملاً واضح توضیح داده شده و 2 ـ 3 کیسه زباله بزرگ جهت جمع‌آوری پسماند و زباله چند روزه تفریح که توضیح داده شده و باید گردشگران زباله خود را موقع خروج از منطقه حتماً به مسوولان مربوطه تحویل دهند در غیر این صورت حق خروج نخواهند داشت.

در ضمن در موقع ورود گردشگران به منطقه حداقل مشخصات یک نفر از جمع آنها و شماره خودروهای خاص ثبت گردد تا گردشگران متوجه باشند که چگونگی رفتار آنها با جنگل مدنظر جدی است البته بهتر است این موضوع قبلاً از طریق تلویزیون به اطلاع عموم رسانده شود تا موقع ورود به منطقه حفاظت شده با مسوولان درگیری و اختلاف پیش نیاید.

    لازم به یادآوری است که این حرکت مفید وقتی اهمیت خواهد داشت که در هر خروجی یک دستگاه ماشین زباله‌بر مستقر باشد تا گردشگر یقین حاصل کند که زباله تحویلی آنها به صورت صحیح جمع‌آوری و  معدوم می شود.

مسئله مهم اینکه اهالی منطقه که به زادگاه و روستاهای خود ایاب و ذهاب و یا مراجعه می‌کنند می‌باید از پرداخت هزینه ورودی معاف باشند زیرا در غیر این صورت مثل قضیة آب گرم متعلق تنش اجتماعی ایجاد می‌نماید. 

جهت مدیریت و کنترل گردشگران باید در هر مسیری در چند نقطه مناسب و شایسته کمپ‌های سکونتی با آب شرب بهداشتی و سرویس بهداشتی، اجاق‌های پخت و پز، نگهبان کمپ جهت رعایت اصول ایمنی و بهداشتی و گشت نیروی انتظامی و حضور گشت مداوم ناظران محیط زیست و جنگل‌بانان فراهم شود تا باعث ایجاد آموزش و امنیت گردشگران فراهم و اهمیت نظارت بر همگان مشهود و معلوم باشد.

مسلماً هر انسان عاقل و فرهیخته‌ای و تمام گردشگران و طبیعت دوستان از اینگونه عملکرد رضایت و استقبال خواهند کرد.

متقابلاً مأموران نظارت نیز چون هر لحظه از وضعیت و  حرکات گردشگران و حجم ورودی باخبر و مطلع می‌شوند، از ایجاد هرگونه خسارت و صدمات جلوگیری به عمل می‌آورند و یا به حداقل می‌رسانند.

مسئله کنترل مناطق گردشگری یکی از اصولی‌ترین کاری است که مسوولان دولتی و متولیان امر در رأس برنامه‌های خود باید داشته باشند. غفلت از این امر تا حال صدمات زیادی زده است. امیدوارم که روز و روزگاری رسیده باشد و به مرحله‌ای از تمدن و زندگی مدرنیته رسیده باشیم تا مانند ژاپنی‌ها در میان حیوانات جنگل و پرندگان غیراهلی به گردش بپردازیم در حالی که نه آنها از انسان‌ها گریزان باشند و نه مردم از آنها ترس و خوفی در دل داشته باشند.

 آن روز مسلماً حرفی برای گفتن در زمینه گردشگری در طبیعت خواهیم داشت و امیدوارم و باید دست دعا به سوی خدا داشته باشیم که هرگز شاهد آتش‌سوزی‌های مشابه تابستان گذشته در منطقه زیبای ارسباران و هیچ نقطه‌ای از وطن عزیزمان نبوده باشیم.


نگارنده: تیمور آتشی

انتهای پیام/

ایلک نیوز را در پیام رسان سروش دنبال کنید

farhangi
farhangi

نظرات
  • نظری ثبت نشده است !
ثبت دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.